PORADNIK · PRZEPISY

Siedem podstawowych wymogów odporności NATO: co oznaczają dla gmin, operatorów i organizacji pozarządowych

Podstawowe wymogi NATO dotyczące odporności państw są adresowane do rządów, ale realizują je urzędy gmin, przedsiębiorstwa wodociągowe i energetyczne, szpitale, przewoźnicy i organizacje ochotnicze. Ten poradnik wyjaśnia siedem wymogów w wersji zmienionej w 2026 r., ich pochodzenie i znaczenie dla organizacji poniżej szczebla krajowego.

Ostatnio sprawdzono 2026-10-23

Skąd pochodzą wymogi

Art. 3 Traktatu Północnoatlantyckiego zobowiązuje sojuszników do utrzymywania i rozwijania indywidualnej i zbiorowej zdolności do odparcia zbrojnej napaści. NATO rozumie to także jako gotowość cywilną: państwo, którego rząd, energetyka, łączność i transport zawodzą pod presją, nie może się bronić ani przyjąć pomocy od sojuszników.

Na szczycie w Warszawie w 2016 r. przywódcy państw sojuszniczych uzgodnili siedem podstawowych wymogów odporności państw. Przekładają one trzy podstawowe funkcje gotowości cywilnej na obszary, według których państwo może się ocenić: ciągłość działania rządu, ciągłość usług podstawowych dla ludności i cywilne wsparcie operacji wojskowych. Na szczycie w Wilnie w 2023 r. sojusznicy uzgodnili wyznaczenie krajowych celów odporności, a w 2024 r. w Waszyngtonie zobowiązali się do ściślejszego włączenia planowania cywilnego do planowania obronnego.

We wrześniu 2026 r. NATO opublikowało zmieniony zestaw, 2026 Baseline Requirements for Resilience. Zmiana podnosi poziom ambicji i wprost uwzględnia sabotaż infrastruktury krytycznej, częstsze cyberataki, szkodliwe zależności gospodarcze, ekstremalne zjawiska pogodowe i zależność od usług kosmicznych. Na szczycie w Hadze w 2025 r. sojusznicy uzgodnili także, że do 1,5% PKB mogą przeznaczać na wydatki związane z obronnością i bezpieczeństwem, które mogą obejmować odporność i gotowość cywilną.

Siedem podstawowych wymogów w skrócie

WYMÓG	CZEGO NATO WYMAGA OD SOJUSZNIKÓW	CO TO OZNACZA LOKALNIE
1. Zapewniona ciągłość działania rządu i kluczowych usług państwa	Przetestowane plany ciągłości działania, jasne zasady zastępstwa i podejmowania decyzji, chronione centrum zarządzania kryzysowego z lokalizacjami zapasowymi	Sztaby kryzysowe, które mogą się zebrać, decydować i prowadzić zapis, gdy urząd gminy nie ma prądu ani sieci
2. Odporne dostawy energii	Plany ograniczania skutków i przywracania dostaw przygotowane z operatorami infrastruktury, wymiana informacji ze wszystkimi właściwymi interesariuszami	Ekipy naprawcze i planiści kryzysowi pracujący na jednym obrazie awarii i priorytetów
3. Zdolność do zarządzania kontrolowanym i niekontrolowanym przemieszczaniem się ludności	Plany na wypadek masowego napływu (także powyżej 2% ludności), kontrolowanej ewakuacji, rozdzielenia ruchu cywilnego i wojskowego	Trasy ewakuacji, punkty przyjęć i rejestracja, które działają pod presją
4. Odporne zasoby żywności i wody	Świadomość sytuacyjna, wczesne ostrzeganie i ochrona zasobów żywności i wody, przećwiczone plany awaryjne	Wodociągi i gminy zdolne zorganizować zaopatrzenie awaryjne i punkty dystrybucji
5. Odporność w razie masowych ofiar i kryzysów zdrowotnych zakłócających funkcjonowanie państwa	Planowanie z udziałem całego społeczeństwa, wymiana informacji medycznych i świadomości sytuacyjnej między władzami cywilnymi i wojskowymi	Służby ratownicze, szpitale i wolontariusze pracujący na tym samym obrazie poszkodowanych i dostępnych możliwości
6. Odporne cywilne systemy łączności	Planowanie ciągłości działania z sektorem prywatnym, dostęp priorytetowy, środki, dzięki którym władze mogą komunikować się z ludnością i ją ostrzegać	Rozwiązanie zapasowe, gdy sieci komórkowe i internet działają słabo lub wcale
7. Odporne cywilne systemy transportowe	Ustalanie priorytetów, ochrona i przywracanie transportu, koordynacja między resortami, systemy zapasowe dla IT i OT w transporcie	Wiedza, które drogi, mosty i pojazdy nadają się do użytku, i kto decyduje o priorytetach

Streszczenie broszury NATO z 2026 r. Pełne cele znajdują się w dokumentach źródłowych poniżej.

Co to oznacza dla gmin

Większość z siedmiu obszarów w jakiejś formie spada na gminy: utrzymują działanie usług lokalnych, ostrzegają i ewakuują mieszkańców, prowadzą punkty przyjęć i koordynują wolontariuszy. W Polsce te obszary obejmują przede wszystkim ustawa o zarządzaniu kryzysowym i ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej. Ta druga wprost powierza Rządowemu Centrum Bezpieczeństwa realizację zobowiązań wynikających z członkostwa w NATO i UE w zakresie budowania odporności państwa (art. 22 pkt 2), a wójtów, starostów i wojewodów czyni organami ochrony ludności. Dla gminy wynika z tego kilka rzeczy:

Gminny plan zarządzania kryzysowego, który zakłada brak prądu, sieci komórkowej i internetu co najmniej przez pierwsze godziny.
Sztab kryzysowy, który może pracować z lokalizacji zapasowej i nadal widzieć te same informacje. Zobacz oprogramowanie dla gminnych sztabów kryzysowych.
Wcześniej uzgodnione trasy ewakuacji, miejsca zbiórki i punkty przyjęć oraz sposób rejestrowania, kto przez nie przeszedł.
Kontakty i procedury współpracy z wojskiem, policją i sąsiednimi gminami.
Ćwiczenia z udziałem partnerów, a nie tylko urzędu gminy.

Co to oznacza dla operatorów infrastruktury

Operatorzy z sektora energii, wody, telekomunikacji i transportu niemal bezpośrednio niosą wymogi 2, 4, 6 i 7. Tekst NATO wielokrotnie wymaga planów przywracania przygotowanych z operatorami, wymiany informacji, dostępu priorytetowego i systemów zapasowych. W UE pokrywa się to z NIS2 i dyrektywą w sprawie odporności podmiotów krytycznych (CER). Dla operatorów oznacza to:

Plany przywracania i napraw, które ekipy mogą wykonać bez centralnego systemu sterowania.
Wspólny obraz awarii, ekip i priorytetów z władzami, które decydują, co przywraca się najpierw.
Planowanie ciągłości działania obejmujące scenariusze kryzysu i konfliktu, do czego NATO wprost zachęca.
Bezpieczną łączność w terenie i zarządzanie urządzeniami, które liczą się także w ramach NIS2.
Jasne punkty kontaktowe do koordynacji cywilno-wojskowej.

Co to oznacza dla organizacji pozarządowych i ochotniczych

NATO opisuje odporność jako wysiłek całego społeczeństwa z udziałem sektora prywatnego i społeczeństwa obywatelskiego. Organizacje pozarządowe i grupy ochotnicze prowadzą schroniska, rozdają żywność i wodę, prowadzą poszukiwania osób zaginionych i wspierają system ochrony zdrowia. Aby były użyteczne w poważnym kryzysie, muszą włączyć się w oficjalne struktury, zamiast działać obok nich:

Wiedzieć, kto w systemie publicznym będzie Państwu zlecał zadania i jak przekazywane są prośby i meldunki.
Prowadzić aktualną listę ludzi, kwalifikacji i sprzętu, które naprawdę można wysłać do działań.
Umieć pracować offline i na prośbę udostępniać partnerom pozycje i meldunki.
Mieć zasady ochrony danych i tego, co udostępnia się władzom lub wojsku.
Ćwiczyć z organizacjami, z którymi przyszłoby współpracować, w tym w ramach ćwiczeń cywilno-wojskowych.

Samoocena odporności dla organizacji

Decydowanie i kierowanie

Kto decyduje, jeśli zwykły kierujący jest nieosiągalny?
Gdzie zbiera się zespół kryzysowy, jeśli główny budynek nie nadaje się do użytku?
Jak zapisywane są decyzje, aby można je było później przejrzeć?

Komunikacja

Jak zespoły otrzymują zadania i składają meldunki bez mobilnej transmisji danych?
Które mapy, plany i listy kontaktów są już na urządzeniach?
Jak dzielą się Państwo wspólnym obrazem z wojskiem, policją lub innymi służbami?

Przywracanie

Które usługi przywracają Państwo najpierw i kto uzgodnił tę kolejność?
Jak meldunki zebrane offline są scalane, gdy wróci łączność?
Kiedy ostatnio ćwiczyli to Państwo z partnerami?

W czym pomaga Sinkaos

Sinkaos daje sztabom kryzysowym, operatorom i zespołom ochotniczym jeden wspólny obraz sytuacji operacyjnej, który działa bez internetu: pakiety misji offline na telefonach, lokalne serwery polowe, które synchronizują się później, i oś czasu rejestrującą decyzje. Do pracy obok sił zbrojnych obsługuje symbole APP-6, współrzędne MGRS i wymianę Cursor on Target z aplikacjami TAK. Nie jest certyfikowanym systemem NATO i nie przetwarza informacji niejawnych. Zobacz gotowość cywilna.

Pytania o wymogi odporności NATO

Czy podstawowe wymogi są prawnie wiążące dla gmin lub firm?

Nie. To zobowiązania między rządami państw sojuszniczych. Do gmin, operatorów i organizacji pozarządowych docierają przez prawo krajowe, planowanie kryzysowe i umowy. W Polsce chodzi głównie o ustawę o zarządzaniu kryzysowym i ustawę o ochronie ludności i obronie cywilnej.

Co zmieniła wersja z 2026 r.?

NATO opisuje wyższy poziom ambicji i wprost uwzględnia sabotaż, cyberataki, nowe technologie, szkodliwe zależności gospodarcze, ekstremalne zjawiska pogodowe i zależność od zasobów kosmicznych. W porównaniu z pierwotnym brzmieniem z 2016 r. piąty wymóg obejmuje teraz także kryzysy zdrowotne zakłócające funkcjonowanie państwa, a trzeci zarówno kontrolowane, jak i niekontrolowane przemieszczanie się ludności.

Jak to się ma do NIS2 i dyrektywy CER?

Zakresy się pokrywają. NIS2 dotyczy cyberbezpieczeństwa usług kluczowych, a dyrektywa CER fizycznej odporności podmiotów krytycznych. Wymogi NATO patrzą na te same usługi z perspektywy kryzysu i konfliktu oraz cywilnego wsparcia wojska. Zobacz nasz poradnik o NIS2.

Czy organizacje pozarządowe mają rolę w odporności NATO?

Tak, pośrednio. NATO nazywa odporność wysiłkiem całego społeczeństwa, który obejmuje społeczeństwo obywatelskie. W praktyce organizacje pozarządowe wnoszą wkład przez krajowe systemy zarządzania kryzysowego i ochrony ludności.

Czym jest wsparcie przez państwo-gospodarza?

Cywilna i wojskowa pomoc, jakiej państwo udziela siłom sojuszniczym na swoim terytorium, na przykład transport, paliwo, żywność i zakwaterowanie (host nation support). Kilka celów z 2026 r. odnosi się do niej bezpośrednio. W polskim prawie planowanie cywilne obejmuje także planowanie wspierania polskich Sił Zbrojnych (art. 3 pkt 4 ustawy o zarządzaniu kryzysowym).