Plan łączności kryzysowej na wypadek awarii sieci komórkowej i internetu

Sieci rzadko znikają od razu. Przy powodzi, wichurze czy długim braku prądu zwykle najpierw zwalnia transmisja danych, potem nie udają się połączenia, a wreszcie gasną kolejne stacje, bo wyczerpują się baterie i paliwo. Niebezpieczna jest przerwa, zanim ktoś uzna, że sieć padła, a każdy zespół czeka na wiadomość, która nie przyjdzie.

Dlatego plan potrzebuje wyzwalacza, a dopiero potem środka zastępczego. W cyklu gotowości piszesz go na etapie PREPARE, ćwiczysz na etapie TRAIN, a przydaje się w ADAPT, gdy warunki się zmieniają i wszyscy przechodzą na przygotowany wariant. W gminie to część załącznika o łączności do gminnego planu zarządzania kryzysowego. Samo pojęcie wyjaśniamy w haśle plan PACE.

Punkt zbiórki odpowiada na pytanie „dokąd iść, jeśli nic nie słyszę?”. Wybierz po jednym na sektor i jeden dla całego zespołu, w miejscu dostępnym przy spodziewanym zagrożeniu: powyżej linii zalewu, w zasięgu pieszym i łatwym do opisania bez mapy, jak remiza OSP czy szkoła. Każdy punkt powinien mieć nazwę, współrzędne i osobę, która tam idzie.

Meldunki o stałych porach zamieniają ciszę w informację. Ustal z góry, że każdy zespół melduje się o określonej godzinie, na przykład dziesięć po pełnej.

• Jeden brak meldunku: stanowisko kierowania odnotowuje go i próbuje następnej warstwy.
• Dwa braki: wysyła gońca lub pojazd do ostatniego znanego położenia.
• Zespół bez kontaktu idzie na punkt zbiórki o najbliższym wpół do i czeka 20 minut.
• Kto do ustalonej godziny nie ma poleceń, wraca do bazy.

Goniec to osoba idąca pieszo, jadąca rowerem lub samochodem z pisemną wiadomością. Działa wtedy, gdy nic innego już nie działa. Przygotuj bloczek z pięcioma polami: od kogo, do kogo, godzina, treść, czy potrzebna odpowiedź. Niech goniec odczyta wiadomość na głos, a Ty zapisz godzinę wyjścia i doręczenia. W nocy i przy wysokiej wodzie wysyłaj dwie osoby, z trasą i godziną powrotu. Zespół liczący 20 osób zwykle może wydzielić dwóch gońców, więc wskaż ich przed zdarzeniem.

Radiotelefon nie prześle mapy, więc dane muszą być w urządzeniu lub na papierze, zanim sieć zawiedzie. Wszystko poniżej powinno być dostępne bez zasięgu.

• Mapy offline całego obszaru, z sektorami i punktami zbiórki.
• Plan, jego warianty i warunki uruchamiające każdy z nich.
• Lista kontaktów, kanały i kryptonimy, także na papierze.
• Zadania i listy kontrolne dla danej roli.
• Powerbank oraz papierowa kopia wszystkiego, bez czego praca stanęłaby po wyładowaniu telefonu.

Alert RCB trafia do osób na obszarze zagrożenia, ale nie zastąpi łączności zespołu. Operatorzy mają obowiązek wysyłać komunikaty na żądanie dyrektora RCB (ustawa o zarządzaniu kryzysowym, art. 21a). Jak wyjaśnia RCB, telefon musi być włączony i w zasięgu stacji bazowej na tym obszarze, najmniejszym wskazywanym obszarem jest powiat, a alert dotyczy tylko bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia. Gdy stacje są wyłączone, nie pomoże. Pozostają syreny (3 minuty dźwięku modulowanego oznaczają ogłoszenie alarmu) oraz radio i telewizja. Rozporządzenie MSWiA z 14 maja 2025 r. reguluje alarmy i komunikaty ostrzegawcze, w tym RSO.

W sytuacji szczególnego zagrożenia Prezes UKE może nakazać operatorom utrzymanie lub odtworzenie sieci, z pierwszeństwem dla ratownictwa, podmiotów zarządzania kryzysowego i infrastruktury krytycznej (Prawo komunikacji elektronicznej, art. 40). Operatorzy, a także inni użytkownicy radiotelefonów, mają też nieodpłatnie udostępniać urządzenia potrzebne do akcji ratowniczej (art. 41; tryb określa rozporządzenie z 3 kwietnia 2026 r.). To decyzje władz, których nie uruchomisz sam w pierwszej godzinie. Nie znaleźliśmy publicznego opisu polskiego mechanizmu priorytetu połączeń dla gmin, dlatego na taki priorytet nie licz. Służby korzystają z własnych sieci radiowych. Zapytaj komendanta powiatowego PSP i powiatowe centrum zarządzania kryzysowego, jak gmina i OSP mają się z nimi łączyć, i wpisz odpowiedź do planu.

Dla pozostałych realnym zapleczem są urządzenia bez pozwolenia. Poradnik bezpieczeństwa wymienia krótkofalówki i CB radio. UKE przypomina, że CB nie wymaga pozwolenia, a PMR 446 tylko wtedy, gdy urządzenie spełnia ściśle określone parametry, w tym limit mocy i fabrycznie zintegrowaną antenę. Radiotelefony o większym zasięgu lub zapewniające prywatność zwykle pozwolenia wymagają, a „pozwolenia” dorzucane do sprzętu nie zastępują decyzji Prezesa UKE. Kupuj rozważnie: w kampanii kontrolnej UKE siedem z 11 sprawdzonych modeli nie przeszło badań technicznych. Kanały są wspólne, a rozmowy słyszalne, więc nie podawaj nazwisk ani danych medycznych. Krótkofalowcy mają własne pozwolenia po egzaminie. Sprawdź, czy w powiecie działa klub, i poznaj jego członków, zanim będą potrzebni.

Aplikacje Sinkaos działają offline: wiadomości, meldunki, zdarzenia, zadania, zmiany na mapie i ślady powstają w urządzeniu i wysyłają się, gdy jest to możliwe, a lokalny serwer polowy prowadzi operację bez internetu. Na słabych łączach store and forward wysyła najpierw pilny tekst i alerty, a warianty planu z regułami decyzji są dostępne offline. Do przekazywania danych między urządzeniami potrzebne jest jednak jakieś łącze, więc radiotelefony i gońcy zostają w planie. Zobacz mapy offline.