Drony w działaniach ratowniczych: co dopuszcza prawo i co musi przygotować zespół

Drony występują w dwóch miejscach cyklu gotowości. Na etapie KNOW naloty dostarczają mapy, na których opiera się model świata. Na etapie EXECUTE obraz na żywo pokazuje kierującemu, co dzieje się za następnym wałem. Pracę prawną trzeba skończyć na długo przed tym drugim momentem.

Podstawę tworzą unijne rozporządzenia 2018/1139 i 2019/947 oraz Prawo lotnicze. Polski ustawodawca rozstrzygnął wprost, że operacje bezzałogowe w polskiej przestrzeni powietrznej, także związane z bezpieczeństwem publicznym, poszukiwaniem i ratownictwem oraz gaszeniem pożarów, wykonuje się zgodnie z tymi rozporządzeniami i ustawą (art. 156a ust. 1). Odrębne reguły mają wskazane służby. Policja, Straż Graniczna, Państwowa Straż Pożarna i inne wymienione formacje, działając w ramach zadań ustawowych, mogą latać w wydzielonych elementach przestrzeni poza tym reżimem (art. 156a ust. 4). Do ich lotów w zasięgu wzroku (VLOS) stosuje się wyłącznie przepisy wydane na podstawie art. 156g ust. 9, a podobny tryb ma ratownictwo górskie i wodne.

Ochotnicza straż pożarna nie jest wymieniona w art. 156a ust. 4 ani art. 156g ust. 3. Potwierdź swoją pozycję na piśmie w ULC.

Na briefingu dronowym 18 grudnia 2025 r. ULC przedstawił zwolnienie z klas bezzałogowych statków powietrznych i kontrolowanego obszaru naziemnego w scenariuszach STS-01 i STS-02 dla lotów w interesie publicznym, przygotowane na podstawie art. 71 rozporządzenia 2018/1139. Lista objętych podmiotów obejmuje administrację rządową i samorządową, operatorów infrastruktury krytycznej, jednostki OSP, ochotnicze pogotowia górskie, tatrzańskie i wodne, a także wykonawców działających na ich zlecenie, w celu realizacji zadań ustawowych. Takie zwolnienia są ograniczone zakresem i czasem, więc przed lotem sprawdź aktualny stan w ULC.

Art. 16 rozporządzenia 2019/947 nie ma związku z sytuacjami kryzysowymi. Dotyczy klubów i stowarzyszeń modelarskich, więc zespół ratowniczy nie może się na nim oprzeć.

Kategoria otwarta obejmuje loty niskiego ryzyka w zasięgu wzroku, do 120 m, dronem do 25 kg. W podkategorii A1 dopuszcza się z ograniczeniami przelot nad osobami postronnymi, ale nie nad zgromadzeniami. W A2 nie wolno wlatywać nad ludzi i trzeba zachować 30 m od osób, a 5 m przy funkcji ograniczania prędkości. W A3 obowiązuje 150 m od terenów mieszkaniowych, użytkowych, przemysłowych i rekreacyjnych.

Te granice wykluczają wiele prawdziwych działań: pożar w mieście czy poszukiwania nocą wzdłuż drogi. Na loty poza nimi potrzebna jest kategoria szczególna. Prowadzą do niej oświadczenie o zgodności ze scenariuszem STS-01 lub STS-02, zezwolenie Prezesa ULC po ocenie ryzyka (PDRA albo SORA) lub certyfikat LUC. Loty poza zasięgiem wzroku (BVLOS) wymagają STS-02 lub zezwolenia, a powyżej 120 m zgody Prezesa ULC. Wniosek złóż długo przed sezonem.

Operatorem jest zwykle organizacja, nie pilot. Rejestracja w systemie drony.gov.pl jest bezpłatna i obowiązkowa dla drona o masie 250 g lub większej oraz dla drona z kamerą, chyba że jest zabawką. W kategorii szczególnej rejestrują się wszyscy operatorzy, bez względu na masę. Otrzymany numer umieszcza się na każdym dronie. Piloci przechodzą bezpłatne szkolenie i egzamin online dla A1 i A3, A2 wymaga dodatkowych kompetencji, a STS własnego potwierdzenia kwalifikacji. Przed lotem w kategorii szczególnej sprawdź też wymagania dotyczące ubezpieczenia OC.

Każdy lot poprzedza zgłoszenie do PAŻP (art. 156a ust. 2), zwykle przez Check-In w aplikacji DroneTower. Strefy geograficzne pokazuje też DroneMap. DRA-P to strefa zakazana, z wyjątkami dla wskazanych służb, w tym straży pożarnej. DRA-R wymaga zgody i warunków PAŻP lub podmiotu, który o strefę wnioskował, a oznaczenia RH, RM i RL mówią o szansach na zgodę. W DRA-R wokół kontrolowanych lotnisk potrzebny jest zatwierdzony plan lotu w Kreatorze Misji. Nowe strefy mogą pojawić się w każdej chwili, a służby ruchu lotniczego mogą skrócić lub zakończyć lot, więc obserwuj aplikację przez cały czas.

Przy ratownictwie działają dodatkowe narzędzia. PAŻP może zwolnić z obowiązku zgłoszenia podmioty prowadzące działania poszukiwawczo-ratownicze lub przeciwpożarowe, które wtedy informują Agencję w sposób przez nią wskazany (art. 156a ust. 3). Organy administracji mogą wnioskować o strefę potrzebną do zadań ustawowych, a PAŻP może zmieniać strefy ze względu na działania ratownicze (art. 156h). System DSS: Służby przyjmuje wnioski instytucji państwowych o natychmiastowe ograniczenia przestrzeni, a DSS: Search & Help wspiera Koordynatora Operacji Lotniczych.

Zgoda PAŻP nie wystarczy na miejscu zdarzenia. Pierwszym krokiem powinna być zgoda kierującego działaniem ratowniczym, zapisana w dzienniku. Check-In widzą służby ruchu lotniczego, ale nie załogi, a pilot drona ma obowiązek ustępować załogowym statkom powietrznym. Śmigłowiec ratowniczy lub policyjny może pojawić się bez uprzedzenia, dlatego w załodze potrzebna jest osoba obserwująca niebo. Ustal też z PAŻP, jak zgłaszasz lot, gdy nie działa sieć komórkowa.

Nagranie, na którym można rozpoznać osoby, to dane osobowe, a RODO obowiązuje także w sytuacji kryzysowej. Przed zdarzeniem ustal podstawę prawną, oceń, czy dron jest naprawdę potrzebny, i przeprowadź ocenę skutków dla ochrony danych, obejmującą osoby uchwycone przypadkiem. Nie nagrywaj bez przerwy, jeśli nie masz do tego mocnego uzasadnienia. Służby przetwarzające dane w celach ścigania przestępstw działają według odrębnych przepisów. O tym samym sposobie rozumowania w odniesieniu do pozycji ludzi piszemy w poradniku RODO a śledzenie lokalizacji.

Przekaz wideo to miejsce, w którym zespoły najczęściej popełniają błędy. Ustal, kto może oglądać, szyfruj łącze, nie wysyłaj obrazu do publicznych grup i określ czas przechowywania. Zapisuj, co dron zobaczył, i traktuj to jako jedno ze źródeł wspólnego obrazu sytuacji.

Sinkaos umieszcza kamery z dronów i inne kamery na mapie, z pozycją i polem widzenia, i otwiera transmisję na żywo z poziomu mapy. Role określają, kto co widzi, kwalifikacje mają daty ważności, a pilotów można przypisać do grafiku, który zatwierdza człowiek. Sinkaos nie steruje statkami powietrznymi i nie uzyskuje za Ciebie zgód.