Poszukiwania osoby zaginionej: lista kontrolna od pierwszej godziny do zakończenia akcji

Niemal w każdym scenariuszu czas działa na niekorzyść osoby zaginionej. Starsza osoba z demencją coraz bardziej się wychładza, dziecko oddala się od miejsca, w którym ktoś je ostatnio widział, turyście z urazem zostaje coraz mniej godzin światła dziennego. Jednocześnie znikają ślady: deszcz zmywa odciski butów, świadkowie zapominają, bateria telefonu się rozładowuje.

W pierwszych godzinach poszukiwania najłatwiej też zawodzą z przyczyn organizacyjnych. Ludzie przyjeżdżają szybciej, niż ktokolwiek zdąży ich odprawić, tę samą ścieżkę przechodzi się cztery razy, a rowu obok nikt nie sprawdza, a ślad znaleziony o 22:00 dociera do kierującego o północy. Większość tej listy dotyczy unikania właśnie takich strat.

Poszukiwanie osoby zaginionej jest zadaniem Policji. Zasady opisuje zarządzenie nr 48 Komendanta Głównego Policji z 28 czerwca 2018 r., zmienione ostatnio zarządzeniem nr 25 z 29 lipca 2025 r. Policja podejmuje poszukiwania niezwłocznie po otrzymaniu informacji o zaginięciu, a zawiadomienie przyjmuje dyżurny jednostki, do której zgłosi się bliski. Żaden przepis nie każe odczekać 24 ani 48 godzin.

Policjant przyjmujący zawiadomienie ocenia ryzyko i kwalifikuje sprawę do jednego z dwóch poziomów. Poziom I dotyczy osób, którym grozi realne, bezpośrednie niebezpieczeństwo, na przykład dziecka do 10 lat, osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji, kogoś, kto musi regularnie przyjmować leki, albo osoby zaginionej w pogodzie zagrażającej życiu. Wtedy Policja od razu przeszukuje teren ostatniego pobytu, sprawdza szpitale i monitoring i powiadamia Centrum Poszukiwań Osób Zaginionych KGP. Pozostałe sprawy trafiają do poziomu II.

Do przeszukiwania terenu Policja może włączyć siły spoza swoich szeregów. Zarządzenie wymienia wprost Państwową Straż Pożarną, ochotnicze straże pożarne, Straż Graniczną, straże miejskie i gminne, wojsko, grupy poszukiwawczo-ratownicze, GOPR, TOPR i WOPR. W krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym działają też specjalistyczne grupy poszukiwawczo-ratownicze i grupy dronowe PSP. W górach pomoc wzywa się pod numerem 985 lub 601 100 300. Ochotnicy, którzy przyjdą sami, powinni zgłosić się do Policji lub koordynatora poszukiwań, zamiast szukać na własną rękę.

Rodziny wspiera Fundacja ITAKA (Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych). Prowadzi bezpłatny, całodobowy Telefon w Sprawie Zaginionego Dziecka i Nastolatka 116 000 oraz linię wsparcia dla rodzin osób zaginionych 22 654 70 70.

Zacząć od ostatniej znanej pozycji i posuwać się na zewnątrz. Publikowane dane o zachowaniu osób zaginionych, zebrane z wielu prawdziwych poszukiwań, pokazują, że różne grupy zachowują się różnie: turysta, dziecko i osoba z demencją zwykle pokonują inne odległości i wybierają inne miejsca. Warto ich używać do ustalania kolejności obszarów, a nie do ich wykluczania.

Obszar należy podzielić na sektory, które zespół przeszuka w kilka godzin, z granicami widocznymi w terenie: drogi, potoki, dukty leśne, skraje pól. Sektor ograniczony wyobrażoną linią każdy zespół przeszuka do innej linii.

Każdy sektor powinien mieć jedną osobę odpowiedzialną i jedną metodę, a w zapisie powinno być, kiedy został przeszukany, przez kogo, jak dokładnie i w jakich warunkach. „Przeszukany” w nocy w ulewnym deszczu to nie to samo co „przeszukany” za dnia.

• Szybkie sprawdzenie: małe, szybkie zespoły najpierw sprawdzają ścieżki, budynki, wodę i prawdopodobne miejsca.
• Odcięcie obszaru: obserwacja dróg, mostów i szlaków, którymi osoba musiałaby opuścić obszar.
• Przeszukanie powierzchniowe: systematyczne przeszukanie sektora tyralierą lub z psami, po fazie szybkiego sprawdzenia.
• Przeszukanie wokół śladu: znalezisko zawęża obszar, więc trzeba wokół niego przeplanować działania, zamiast kontynuować jak dotąd.
• Zapis pokrycia: ślady lub zaznaczone mapy pokazujące, co naprawdę zostało przeszukane, zachowane dla następnej zmiany.

Zespół poszukiwawczy, który straci kogoś ze swoich, pogorszył sytuację. Przed zmrokiem trzeba zdecydować, które zespoły działają dalej i z czym: czołówki, zapasowe baterie, odzież odblaskowa, radiotelefon na zespół. Woda, skały, kamieniołomy i strome zbocza nocą są tylko dla przeszkolonych zespołów.

Zimno i deszcz skracają czas, przez jaki osoba zaginiona może przetrwać na zewnątrz, co przemawia za kontynuowaniem; jednocześnie spowalniają poszukujących i obniżają ich uwagę, co przemawia za mniejszą liczbą lepiej wyposażonych zespołów. Ten wybór należy do osoby kierującej poszukiwaniami i powinien zostać zapisany razem z uzasadnieniem.

Sinkaos przechowuje wspólną mapę, sektory, zadania, ślady poszukujących i znaleziska w jednym zapisie, który działa na telefonach bez zasięgu, więc koordynator widzi, co naprawdę zostało przeszukane. Działa obok prowadzącego z policji i radia; nie prowadzi poszukiwań. Zobacz Sinkaos do poszukiwań i ratownictwa.